คู่มือเลือก Certified Reference Material สำหรับห้องปฏิบัติการและงานอุตสาหกรรม
วัสดุอ้างอิงรับรอง (CRM) คืออะไร? RM กับ CRM ต่างกันอย่างไร และเลือกใช้อย่างไร
Certified Reference Material หรือ CRM เป็นวัสดุอ้างอิงที่มีค่าคุณสมบัติอย่างน้อยหนึ่งค่าที่ได้รับการรับรอง พร้อมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Uncertainty และ Metrological Traceability จึงมีบทบาทสำคัญในการสอบเทียบ ทวนสอบ ตรวจสอบความถูกต้องของวิธีวิเคราะห์ Method Validation, Method Verification และ Quality Control ของห้องปฏิบัติการ
RM กับ CRM ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน และไม่จำเป็นต้องใช้ CRM ทุกงาน
RM หรือ Reference Material เป็นวัสดุอ้างอิงที่มีความสม่ำเสมอและเสถียรเพียงพอสำหรับ Intended Use ที่กำหนด
ส่วน CRM หรือ Certified Reference Material เป็น RM ที่มีค่าคุณสมบัติอย่างน้อยหนึ่งค่าที่ได้รับการรับรอง โดยค่าที่รับรองจะมีข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เช่น Certified Value, Associated Uncertainty และ Metrological Traceability
ดังนั้นการเลือกซื้อวัสดุอ้างอิงควรเริ่มจาก วัตถุประสงค์ + Matrix + Analyte + Concentration Range + Instrument ไม่ใช่เริ่มจากคำถามว่าแบรนด์ใดดีที่สุดเพียงอย่างเดียว
REFERENCE MATERIAL
วัสดุอ้างอิง หรือ RM คืออะไร?
RM หรือ Reference Material คือวัสดุที่มีความสม่ำเสมอและความเสถียรเพียงพอสำหรับคุณสมบัติหนึ่งหรือหลายคุณสมบัติ และได้รับการจัดทำให้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์การใช้งานที่กำหนด
RM สามารถนำมาใช้ในกิจกรรมต่าง ๆ เช่น
- ตรวจสอบสมรรถนะของเครื่องมือ
- ประเมินวิธีวิเคราะห์
- ควบคุมคุณภาพภายในห้องปฏิบัติการ
- ตรวจสอบแนวโน้มของผลการวิเคราะห์
- ใช้เป็น Control หรือ Check Sample ตาม Intended Use
- ใช้เป็นวัสดุอ้างอิงสำหรับเปรียบเทียบผลการวิเคราะห์
โลหะ
ตัวอย่างโลหะอ้างอิงสำหรับ Spark OES, XRF และการวิเคราะห์องค์ประกอบโลหะ
แร่ ดิน และหิน
Reference Material สำหรับ Mining, Geochemical และ Environmental Analysis
สิ่งแวดล้อม
ดิน Sediment น้ำ หรือวัสดุที่เกี่ยวข้องกับการตรวจติดตามสิ่งแวดล้อม
Control Sample
ใช้ติดตามความเสถียรและแนวโน้มของกระบวนการวิเคราะห์ตาม Intended Use
CERTIFIED REFERENCE MATERIAL
วัสดุอ้างอิงรับรอง หรือ CRM คืออะไร?
CRM หรือ Certified Reference Material คือ RM ที่มีค่าคุณสมบัติอย่างน้อยหนึ่งค่าที่ได้รับการรับรอง หรือ Certified Value
ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับค่าที่ได้รับการรับรองอาจประกอบด้วย
- Certified Value
- Associated Uncertainty
- Metrological Traceability
- เอกสารที่ระบุข้อมูลการรับรองและ Intended Use
ก่อนซื้อ CRM จึงควรอ่าน Certificate ของผลิตภัณฑ์นั้นโดยตรง แทนการตัดสินจากชื่อสินค้า หรือเพียงเห็นว่ามี Certificate แนบมา
RM VS CRM
RM กับ CRM ต่างกันอย่างไร?
| หัวข้อ | RM – Reference Material | CRM – Certified Reference Material |
|---|---|---|
| ภาษาไทย | วัสดุอ้างอิง | วัสดุอ้างอิงรับรอง |
| วัตถุประสงค์ | วัสดุอ้างอิงตาม Intended Use | วัสดุอ้างอิงที่มีค่ารับรอง |
| Certified Value | ไม่จำเป็นต้องมี | มีอย่างน้อยหนึ่ง Certified Value |
| Uncertainty | ขึ้นกับประเภท RM และข้อมูลของผู้ผลิต | Certified Value มีข้อมูล Uncertainty ที่เกี่ยวข้อง |
| Traceability | ขึ้นกับชนิดและวัตถุประสงค์ | Certified Value มี Statement of Metrological Traceability |
| การใช้งาน | QC, Check Sample, Monitoring และ Intended Use | Validation, Verification, Calibration หรือ QC เมื่อเหมาะสม |
| ราคา | โดยทั่วไปอาจต่ำกว่า | โดยทั่วไปสูงกว่าเนื่องจาก Characterization และ Certification |
WHY USE RM / CRM
ทำไมห้องปฏิบัติการจึงใช้ RM และ CRM?
เป้าหมายของห้องปฏิบัติการไม่ได้มีเพียงการสร้างผลวิเคราะห์ แต่ต้องสามารถแสดงให้เห็นว่าผลนั้น เชื่อถือได้ เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ และสามารถควบคุมคุณภาพได้
ตรวจสอบ Accuracy
วิเคราะห์ RM หรือ CRM ที่ทราบค่าแล้วเปรียบเทียบผลกับค่าที่กำหนด เพื่อดูความแตกต่างหรือ Bias
Method Validation
ใช้สนับสนุนการประเมิน Accuracy, Trueness, Bias, Recovery และ Performance ของวิธีตามบริบทที่เหมาะสม
Method Verification
ใช้ตรวจสอบว่าวิธีที่นำมาใช้ในห้องปฏิบัติการให้ Performance ที่เหมาะสมกับวัตถุประสงค์หรือไม่
Quality Control
ใช้ตรวจสอบความเสถียร Bias แนวโน้มของเครื่องมือ และเปรียบเทียบผลระหว่างช่วงเวลา
หากผลของ CRM แตกต่างจากค่าที่คาดหมายเกินเกณฑ์ที่กำหนด อาจเป็นสัญญาณให้ตรวจสอบ Calibration, Sample Preparation, Instrument หรือกระบวนการวิเคราะห์
ISO/IEC 17025
วัสดุอ้างอิงรับรองเกี่ยวข้องกับ ISO/IEC 17025 อย่างไร?
ISO/IEC 17025 เป็นมาตรฐานสำหรับความสามารถ ความเป็นกลาง และการดำเนินงานอย่างสม่ำเสมอของห้องปฏิบัติการทดสอบและสอบเทียบ
CRM สามารถใช้สนับสนุนกิจกรรม เช่น
- Method Validation
- Method Verification
- Quality Control
- Calibration หรือ Verification ที่เหมาะสม
- Bias Evaluation
- หลักฐานสนับสนุนความน่าเชื่อถือของผลวิเคราะห์
ISO 17034
ISO 17034 เกี่ยวข้องกับ Certified Reference Material อย่างไร?
ISO 17034 เกี่ยวข้องกับข้อกำหนดทั่วไปด้านความสามารถและการดำเนินงาน ของผู้ผลิต Reference Material หรือ Reference Material Producer (RMP)
สำหรับผู้ใช้ การพิจารณาความสามารถของผู้ผลิตและ Scope ที่เกี่ยวข้อง เป็นองค์ประกอบหนึ่งในการประเมินความเหมาะสมของ Reference Material
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเลือก CRM จากคำว่า ISO 17034 เพียงอย่างเดียว แต่ควรตรวจสอบร่วมกับ
- Material หรือ Matrix ตรงกับงานหรือไม่
- Analyte ที่ต้องการมีสถานะเป็น Certified Value หรือไม่
- Concentration Range เหมาะสมหรือไม่
- Certificate มีข้อมูล Uncertainty และ Traceability ที่ต้องการหรือไม่
- Intended Use เหมาะกับวิธีวิเคราะห์หรือไม่
CRM SELECTION GUIDE
วิธีเลือกวัสดุอ้างอิงรับรอง CRM ให้เหมาะกับงาน
ก่อนซื้อ CRM ไม่ควรเริ่มจากคำถามว่า “แบรนด์ไหนดี?” แต่ควรเริ่มจากข้อมูลทางเทคนิคของงานก่อน
1. เลือก Matrix ให้ใกล้กับตัวอย่างจริง
Matrix คือองค์ประกอบพื้นฐานของตัวอย่าง และมีความสำคัญมากในเทคนิคที่ได้รับผลจากองค์ประกอบของ Sample
Steel / Cast Iron
Carbon Steel, Low Alloy Steel, Stainless Steel, Cast Iron และโลหะกลุ่ม Ferrous
Non-Ferrous Metal
Aluminium Alloy, Copper Alloy, Nickel Alloy และโลหะ Base อื่น
Mining / Geological
Ore, Rock, Soil, Sediment และ Mineral Matrix สำหรับงานเหมืองและธรณีเคมี
Other Matrix
Water, Petroleum, Food, Biological Material และวัสดุอื่นตาม Method
ตัวอย่างเช่น หากวิเคราะห์ Stainless Steel ด้วย Spark OES การเลือก Stainless Steel CRM ที่เหมาะสมย่อมสัมพันธ์กับงานมากกว่า การเลือก CRM คนละ Matrix เพียงเพราะมี Cr หรือ Ni เช่นเดียวกัน
2. ตรวจสอบ Analyte หรือ Element
ต้องตรวจสอบว่า CRM มีค่าของธาตุหรือสารที่ต้องการวิเคราะห์จริงหรือไม่
| กลุ่มงาน | ตัวอย่าง Analyte |
|---|---|
| โลหะ | C, Si, Mn, P, S, Cr, Ni, Mo, Cu, V, Ti, Nb |
| สิ่งแวดล้อม | Pb, Cd, As, Hg, Cr, Ni |
| เหมืองและแร่ | Au, Ag, Cu, Fe, Pb, Zn และธาตุตามชนิดแร่ |
3. เลือก Concentration Range ให้ใกล้กับ Sample
CRM ที่เหมาะกับงานหนึ่งไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะกับทุกช่วงความเข้มข้น
หาก Sample จริงมี Analyte อยู่ในระดับต่ำ การใช้ CRM ที่มีความเข้มข้นสูงกว่ามาก อาจไม่เหมาะสำหรับประเมิน Accuracy ใน Working Range ของตัวอย่าง
สำหรับ Calibration อาจต้องเลือก CRM หลายระดับ เพื่อให้ครอบคลุม Working Range ทั้งช่วง
4. ตรวจสอบ Certificate ก่อนซื้อ
- Product / Material Identification
- Lot หรือ Batch
- Certified Value
- Associated Uncertainty
- Metrological Traceability
- Characterization Information
- Intended Use
- Homogeneity Information
- Stability Information
- Storage Conditions
- Minimum Sample Intake หากกำหนด
- ข้อมูล Period of Validity ตามที่ผู้ผลิตกำหนด
5. ตรวจสอบ Instrument หรือ Analytical Technique
Reference Material ต้องสัมพันธ์กับเครื่องมือและ Method ที่ใช้งาน ไม่ควรซื้อจากชื่อ CRM เพียงอย่างเดียว
6. กำหนดวัตถุประสงค์ให้ชัดเจน
- Calibration
- Calibration Verification
- Method Validation
- Method Verification
- Quality Control
- Bias Check
- Instrument Performance Check
- ตรวจสอบ Accuracy ของผล
- เตรียมหลักฐานสำหรับ Audit
CRM BY INSTRUMENT
เลือก CRM ตามเครื่องมือวิเคราะห์
| Instrument / Technique | CRM / Standard ที่ควรพิจารณา |
|---|---|
| Spark OES | Solid Metal CRM ที่ Matrix และ Element Range เหมาะสม |
| XRF | Matrix-matched CRM สำหรับโลหะ แร่ ดิน หรือ Material ที่วิเคราะห์ |
| ICP-OES | Solution Standard หรือ Matrix CRM ตามวัตถุประสงค์ |
| ICP-MS | CRM / Standard ที่เหมาะกับ Trace Level และ Matrix |
| AAS | Standard หรือ Matrix CRM ที่สัมพันธ์กับ Method |
| GC / GC-MS | Organic / Chemical Standard ตาม Analyte และ Method |
| HPLC | Chemical, Pharmaceutical หรือ Food Standard ตามวิธี |
| Mining Analysis | Ore / Geological / Mineral CRM ที่ Matrix ใกล้เคียง Sample |
SPARK OES CRM
CRM สำหรับ Spark OES และการวิเคราะห์โลหะ
งาน Spark OES ควรให้ความสำคัญกับ Matrix Matching เป็นอย่างมาก
Carbon Steel CRM
สำหรับ Carbon Steel และงานควบคุมธาตุหลัก/ธาตุรอง
Low Alloy Steel CRM
สำหรับงาน Low Alloy และ Calibration Range ที่เกี่ยวข้อง
Stainless Steel CRM
สำหรับงาน Cr, Ni, Mo และธาตุอื่นใน Stainless Matrix
Cast Iron CRM
สำหรับ Matrix และ Composition ของ Cast Iron
Aluminium CRM
สำหรับ Aluminium Base Alloy และงาน Foundry
Copper / Nickel Alloy CRM
สำหรับ Non-Ferrous และ Special Alloy Applications
XRF REFERENCE MATERIAL
CRM สำหรับ XRF ควรเลือกอย่างไร?
XRF เป็นเทคนิคที่ได้รับอิทธิพลจาก Matrix Effect จึงควรพิจารณา Matrix-matched Reference Material ตามประเภทตัวอย่างจริง
- Metal Alloy
- Ore
- Geological Material
- Soil
- Sediment
- Cement
- Petroleum
- Polymer หรือวัสดุอื่นตาม Application
สำหรับ Handheld XRF การใช้ CRM ที่ใกล้เคียง Sample Matrix สามารถช่วยตรวจสอบ Performance และความเหมาะสมของ Calibration ที่ใช้งานอยู่ได้
ICP-OES / ICP-MS
CRM สำหรับ ICP-OES และ ICP-MS: Calibration Standard กับ Matrix CRM ต่างกันอย่างไร?
สำหรับ ICP ต้องแยกวัตถุประสงค์ของ Calibration Standard ออกจาก Matrix CRM
Calibration Standard
ใช้สร้างหรือควบคุม Calibration ของเครื่องมือ ตาม Method และช่วงความเข้มข้นที่กำหนด
Matrix CRM
สามารถใช้ประเมินกระบวนการวิเคราะห์โดยรวม ตั้งแต่ Sample Preparation, Digestion, Dilution จนถึง Instrumental Measurement
CRM SELECTION SUPPORT
ก่อนขอราคา CRM ควรส่งข้อมูลอะไรให้ Alpha Prime Lab?
ลูกค้าไม่จำเป็นต้องทราบ Catalog Number ก่อนติดต่อ การส่งข้อมูลทางเทคนิคของงานจะช่วยให้ค้นหา CRM ได้ตรงกว่า
| ข้อมูลที่ควรส่ง | ตัวอย่าง |
|---|---|
| Matrix | Stainless Steel, Aluminium, Ore, Soil, Water |
| Analyte / Element | Cr, Ni, Mo, C, Pb, Cd, Au, Cu ฯลฯ |
| Concentration Range | ppm, mg/kg, wt.% หรือช่วงที่คาดหวัง |
| Instrument | Spark OES, XRF, ICP-OES, ICP-MS |
| Purpose | Calibration, Validation, Verification หรือ QC |
| CRM เดิม | Certificate, Part Number หรือ Composition ที่เคยใช้ |
FREQUENTLY ASKED QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ RM และ CRM
CRM คืออะไร?
CRM หรือ Certified Reference Material คือ Reference Material ที่มีค่าคุณสมบัติอย่างน้อยหนึ่งค่าที่ได้รับการรับรอง พร้อมข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เช่น Uncertainty และ Metrological Traceability ตามที่ระบุในเอกสารของวัสดุนั้น
RM กับ CRM ต่างกันอย่างไร?
RM เป็นวัสดุอ้างอิงที่จัดทำให้เหมาะกับ Intended Use ขณะที่ CRM เป็น RM ที่มีค่าคุณสมบัติอย่างน้อยหนึ่งค่าที่ได้รับการรับรอง พร้อมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับค่ารับรองนั้น
มี COA แปลว่าเป็น CRM หรือไม่?
ไม่ควรตัดสินจากการมี Certificate หรือ COA เพียงอย่างเดียว ต้องตรวจสอบว่าค่าที่ต้องการใช้งานมีสถานะเป็น Certified Value หรือไม่
ISO/IEC 17025 บังคับให้ใช้ CRM ทุกการทดสอบหรือไม่?
ไม่ใช่ทุกกิจกรรมจำเป็นต้องใช้ CRM การเลือกใช้ควรสัมพันธ์กับ Method, Requirement, Risk และวัตถุประสงค์ของผลการทดสอบ
ISO 17034 คืออะไร?
ISO 17034 เกี่ยวข้องกับข้อกำหนดทั่วไปด้านความสามารถ และการดำเนินงานของ Reference Material Producer แต่ผู้ใช้ยังต้องตรวจสอบ Matrix, Certified Value, Concentration Range, Certificate และ Intended Use ของ CRM แต่ละรายการ
เลือก CRM จากยี่ห้อได้เลยหรือไม่?
ควรเริ่มจาก Matrix, Analyte, Concentration Range, Instrument และ Purpose ก่อน จากนั้นจึงเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ที่ตอบ Requirement เหล่านั้น
CRM สำหรับ Spark OES เลือกอย่างไร?
ควรให้ความสำคัญกับ Matrix Matching, Element และ Concentration Range โดยเฉพาะเมื่อใช้สร้างหรือปรับ Calibration Curve ซึ่งอาจต้องใช้ CRM หลายระดับ
CRM สำหรับ XRF ต้องตรง Matrix หรือไม่?
ควรเลือก Matrix ให้ใกล้กับตัวอย่างจริง เพราะ XRF เป็นเทคนิคที่ได้รับอิทธิพลจาก Matrix Effect ดังนั้น CRM สำหรับ Metal, Ore, Soil หรือวัสดุอื่น ควรพิจารณาแยกตาม Application
Calibration Standard กับ Matrix CRM สำหรับ ICP เหมือนกันหรือไม่?
ไม่เหมือนกันในวัตถุประสงค์ Calibration Standard ใช้สร้างหรือควบคุม Calibration ของเครื่อง ส่วน Matrix CRM สามารถใช้ประเมินกระบวนการวิเคราะห์โดยรวม รวมถึง Sample Preparation และ Digestion
ขอราคา CRM ต้องแจ้งอะไร?
ควรแจ้ง Matrix, Analyte หรือ Element, Expected Concentration Range, Instrument และวัตถุประสงค์ เช่น Calibration, Validation, Verification หรือ QC
REQUEST CRM / RM
ค้นหา CRM หรือ RM ให้ตรง Matrix, Element และเครื่องมือ
ส่ง Requirement ให้ Alpha Prime Lab ช่วยเลือก CRM / RM
หากคุณกำลังค้นหา Certified Reference Material, วัสดุอ้างอิงรับรอง, CRM Standard, Reference Material, CRM โลหะ, CRM สำหรับ Spark OES, XRF, ICP หรือ Mining สามารถส่ง Requirement ให้ Alpha Prime Lab ช่วยคัดเลือกได้
เพื่อให้ค้นหาได้รวดเร็ว กรุณาส่ง Matrix + Analyte / Element + Concentration Range + Instrument + วัตถุประสงค์การใช้งาน
หากมี Certificate หรือ Part Number ของ CRM เดิม สามารถส่งมาเพื่อช่วยค้นหารุ่นที่เหมาะสมหรือรุ่นทดแทนได้